Zdalne aktualizacje oprogramowania pomagają marsjańskim łazikom pokonywać dłuższe trasy, ponieważ zwiększają ich samodzielność podczas jazdy. Mogą poprawić wykrywanie przeszkód, ocenę poślizgu kół i ustalanie położenia bez czekania na kolejne wskazówki z Ziemi. Nie są jednak przyciskiem przyspieszającym pojazd: o tym, ile łazik przejedzie, decydują również teren, możliwości jego kamer i komputerów oraz plan przygotowany przez zespół misji.

Dobrym przykładem jest Perseverance. Według NASA 11 października 2026 roku jego licznik wskazał 45,22 km, co oznaczało rekord łącznego dystansu przejechanego przez pojazd na innym ciele niebieskim. Poprzedni wynik, należący do łazika Opportunity, wynosił 45,16 km. Rekord Perseverance nie jest zasługą jednej aktualizacji. Pokazuje jednak, jak duże znaczenie ma nawigacja, którą można rozwijać także po rozpoczęciu misji.

Dlaczego łazik potrzebuje autonomii?

Marsjańskim łazikiem nie da się kierować tak, jak samochodem zdalnie sterowanym w zasięgu wzroku. Sygnał radiowy potrzebuje czasu, by dotrzeć między Ziemią a Marsem. Gdyby operatorzy musieli osobno zatwierdzać ominięcie każdego kamienia, przejazd przez nieznany teren byłby powolny i wymagałby częstego zatrzymywania pojazdu.

Dlatego ludzie wyznaczają cele i planują przejazd, ale część decyzji łazik podejmuje na miejscu. System AutoNav w Perseverance analizuje obrazy z kamer, tworzy trójwymiarową mapę pobliskich przeszkód i wybiera drogę między punktami wskazanymi przez zespół na Ziemi. Może przy tym oceniać teren podczas jazdy, zamiast za każdym razem zatrzymywać się na pełną analizę nowego odcinka.

Taka samodzielność nie oznacza, że łazik sam wybiera kierunek badań. Cele naukowe i ogólną trasę ustalają zespoły misji. AutoNav rozwiązuje bardziej lokalny problem: jak bezpiecznie dotrzeć do wyznaczonego punktu, gdy z bliska widać głazy, nierówności lub inne przeszkody, których nie dało się dokładnie ocenić na zdjęciach orbitalnych.

Co można poprawić aktualizacją oprogramowania?

Oprogramowanie decyduje, jak łazik interpretuje obrazy i pomiary oraz kiedy może kontynuować jazdę. Zmiana algorytmu może więc przynieść korzyść bez wymiany kół czy kamer. W przypadku Perseverance rozwijano między innymi autonomiczną nawigację, sposób hamowania w pobliżu przeszkód oraz metody ustalania położenia.

Jednym z ważnych zadań jest kontrola poślizgu. Obrót kół nie zawsze odpowiada rzeczywiście pokonanemu dystansowi: na luźnym podłożu koło może się kręcić, choć pojazd przesuwa się mniej, niż wynikałoby z samego odczytu napędu. Perseverance korzysta z techniki Visual Odometry, która pomaga oszacować faktyczny ruch na podstawie kolejnych obrazów terenu. Dzięki temu może korygować wiedzę o własnej pozycji i ostrożniej oceniać dalszą drogę.

Innym wyzwaniem jest ustalenie, gdzie łazik znajduje się względem większej mapy okolicy. Rozwijana dla Perseverance lokalizacja globalna porównuje obrazy powierzchni z danymi orbitalnymi. NASA wskazuje, że taka możliwość pozwala ograniczać potrzebę udziału operatorów w ustalaniu pozycji po przejeździe. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy planowana jest długa trasa: pojazd musi nie tylko omijać przeszkody tuż przed sobą, ale też wiedzieć, czy nadal zmierza we właściwym kierunku.

Aktualizacje mogą dotyczyć również samego sposobu poruszania się. Według NASA nowsze oprogramowanie Perseverance ma pomagać mu rzadziej skręcać, dłużej jechać prosto i sprawdzać pozycję w trakcie przejazdu. Jeśli warunki pozwalają, mniej manewrów i przerw oznacza więcej czasu na pokonywanie drogi. Na terenie pełnym przeszkód korzyść może być mniejsza, bo bezpieczny objazd nadal będzie ważniejszy niż jazda na wprost.

Nie każda poprawka wymaga wymiany całego oprogramowania pokładowego. Raport zespołu Jet Propulsion Laboratory rozróżnia drobne poprawki i pełne wydania. Opisuje też 14 zmian związanych z mobilnością wdrożonych w wersji S8.1. To pokazuje, że rozwój łazika odbywa się etapami: inżynierowie mogą modyfikować konkretne funkcje nawigacji, zamiast traktować pojazd jako konstrukcję o niezmiennych możliwościach od dnia lądowania.

Co mówią liczby o dłuższych trasach?

Wyniki przejazdów warto czytać uważnie, bo opisują różne osiągnięcia. Łączny dystans misji mówi, jak daleko łazik dotarł przez lata pracy. Dystans w jednym solu — marsjańskim dniu — pokazuje możliwości podczas konkretnej jazdy. Z kolei przejazd bez przeglądu trasy przez człowieka informuje przede wszystkim o zakresie autonomii. Żadna z tych liczb osobno nie dowodzi, że pojazd będzie codziennie pokonywał taki sam odcinek.

Perseverance może przejechać do około 412 m w jednym solu z wykorzystaniem autonomicznej nawigacji. W raporcie JPL odnotowano, że 19 czerwca 2025 roku pokonał 411,7 m, ustanawiając rekord jednodniowej jazdy. Z tego około 403 m przejechał autonomicznie. Nie jest to jednak norma dla każdego marsjańskiego dnia: długość trasy zależy od warunków i od tego, ile czasu misja przeznacza na inne zadania, w tym badania naukowe.

Dane JPL obejmujące jazdę Perseverance do 11 grudnia 2025 roku wskazują, że ponad 90% przejazdów odbyło się autonomicznie, a podczas ponad 99% jazdy wykorzystywano Visual Odometry. Te wartości opisują dwa różne aspekty pracy systemu. Pierwsza dotyczy samodzielnego wyboru drogi, druga — szacowania rzeczywistego ruchu i poślizgu. Łazik może korzystać z pomiaru położenia także wtedy, gdy jedzie odcinkiem dokładniej zaplanowanym przez ludzi.

NASA odnotowała również przejazd Perseverance o długości 699,9 m bez przeglądu trasy przez człowieka po drodze. Nie należy mylić go z dystansem pokonanym w jednym solu. To miara tego, jak długo pojazd potrafił kontynuować podróż, korzystając z własnych systemów nawigacyjnych, zanim zespół ponownie ocenił trasę.

Dłuższa droga może być bezpieczniejsza

Autonomia nie zawsze skraca faktyczny przejazd. Podczas przemieszczania się przez pole głazów Snowdrift Peak droga liczona w linii prostej miała około 520 m, natomiast Perseverance pokonał 759 m. Różnica wynikała w dużej mierze z omijania skał niewidocznych na zdjęciach orbitalnych używanych do planowania. Sam przejazd przez ten obszar zajął sześć solów autonomicznej jazdy.

Ten przykład dobrze pokazuje, co oznacza „coraz dłuższa trasa”. Nie chodzi o przejechanie jak największej liczby metrów bez względu na ryzyko. Ważniejsze jest dotarcie do celu przez teren, który z bliska okazuje się trudniejszy, niż sugerowała mapa. Objazd zwiększa dystans zapisany przez licznik, ale może chronić łazik przed utknięciem lub uszkodzeniem. Oprogramowanie jest przydatne wtedy, gdy pozwala podejmować takie decyzje bez oczekiwania na instrukcję dotyczącą każdego manewru.

Dlaczego sam kod nie wystarczy?

Żeby algorytm mógł wybrać drogę, potrzebuje dobrych danych i mocy obliczeniowej. NASA wskazuje, że Perseverance ma szybkie kamery oraz dodatkowy komputer przeznaczony do przetwarzania obrazów. To pozwala mu analizować otoczenie podczas przejazdu. Aktualizacja może lepiej wykorzystać ten sprzęt, ale nie zastąpi informacji, których kamery nie zdołają zebrać, ani nie usunie fizycznych zagrożeń na powierzchni Marsa.

Znaczenie ma także ostrożność zespołu misji. Zmiany w nawigacji wpływają na zachowanie pojazdu w terenie, dlatego muszą być oceniane pod kątem bezpieczeństwa. Nawet sprawniejszy system nie sprawi, że każdy stok, głaz lub odcinek luźnego podłoża stanie się przejezdny. Czasem rozsądną decyzją będzie krótsza jazda, dłuższy objazd albo zatrzymanie się.

Zdalnie aktualizowane oprogramowanie poszerza więc możliwości łazika, który już pracuje na Marsie. Pomaga mu lepiej widzieć drogę w danych z kamer, korygować własne położenie i samodzielnie reagować na przeszkody. To jeden z powodów, dla których może docierać coraz dalej — pod warunkiem że jego decyzje pozostają dopasowane do możliwości sprzętu, planu misji i rzeczywistego terenu.

Przeczytaj również:

You May Also Like

Winogrona z ogrodu: jakie odmiany winorośli wybrać? Gdzie i jak sadzić winorośl?

Przygoda z uprawą winogron w zaciszu własnego ogrodu może się wydawać równie…

Stylowa sypialnia – jakie oświetlenie dobrać?

Dobieranie właściwego oświetlenia do urządzonej po naszemu sypialni nigdy nie jest proste.…

Szkklarnie z poliwęglanu- jaka wybrać? Zalety i montaż szklarni z poliwęglanu

Zastanawiając się nad założeniem własnej oazy zieleni, koniecznym wydaje się zaznajomienie się…

Czy mogę karmić tylko jedną pierśią?

Wiele młodych mam zastanawia się czy karmienie piersią, tę czynność równocześnie naturalną…